Renklerin sayısız tonu bize sayısız güzellik sunuyor. Gözümüze hitap ettiği gibi ruh hâlimizi de etkiliyor ve kelimeler gibi kendimizi ifade etmemizi sağlıyor. Kırmızı, mavi, yeşil, mor... Hepsi ne çok anlam içeriyor...
Renk: Farsça "renk", "boya", "kan", "utanma" gibi anlamları olan "reng" kelimesi Türkçeye "renk" olarak geçmiştir.
Mavi: Arapça "su" anlamına gelen "mâ"dan "mâî" (su renginde, suyla ilgili olan, suya benzeyen). Türkçeye "mavi" olarak geçti.
Pembe: Farsçada "pamuk" ve "pamuk çiçeği" anlamına gelen "penbe" kelimesinden "pembe" olarak dilimize girmiştir. Pamuk çiçeklerinin başlangıçta açık kızıla çalan renklerinden ismini almıştır.
Yeşil: Türkçedeki "taze", "diri" anlamındaki "yaş"tan "yaşıl-yeşil" dönüşümüyle günümüze gelmiştir. Bitkilerdeki canlılığı anlatmada kullanılırken anlam genişlemesiyle renk ismi olmuştur.
Kırmızı: Arapça "al", "kızıl" anlamına gelen "kırmıs"tan "kırmızı" olarak dilimize girmiştir. Eski Türkçede "kızıl" kullanılmıştır.
Lacivert: Farsçada koyu mavi renkli bir taş için kullanılan "lâciverd" kelimesinden geçmiştir. Eski Farsçada "lâjverd", Sanskritçede de "koyu mavi" anlamında "lajavarta" olarak geçer.
Mor: Farsça "demir pası" anlamındaki "mûr" kelimesinden gelmiştir.
Sarı: Eski Türkçe "sarı boya" anlamındaki "sarığ"dan gelmiştir.
Bej: Fransızcadaki "beige" kelimesinden gelmiştir. Bu ismi koyun yününün renginden almıştır.
Kahverengi: Bildiniz, "kahve"den. :) Farsça "gahvai reng"ten dilimize girmiş. Tembelliğe gelmiş gibi bu da... Kahve ne renk ki?
Gri: Fransızca "açık kül rengi" anlamındaki "gris"ten Türkçeye girmiştir.
Siyah: Farsça "kara" anlamındaki "siyâ"dan gelmiştir.
Beyaz: Arapça "beyâz" kelimesi "süt" anlamındadır. Aklık bildiren nitelemeler için de "beyaz" kullanılmıştır.
Siyah ve beyaz teknik olarak renk olmasa da bahsetmeden duramadım. İki kelime, iki kelimedir.
Hayatınız renk dolu olsun...
Renk İsimlerinin Kökeni
Yazan
kabakmeltemi
08 Ağustos 2008 Cuma
7 yorum:
bir çok kelime farsça ve arapçadan gelmiş dilimize yerlerşmiş.
ve ben renkleri çok seviyorum :))
ergün penbe'nin soyadını anlamsız buluyodum neden pembe diil diye şimdi anlıyorum ki pembe'nin asıl kökü penbeymiş :)
Selam ile...
Birbiriyle ilişkili sözcükler hakkında yazmak gelenekselleşmişe benziyor. (Bütünlük arz etmesi bakımından hoş bir gelenek bence.) İl adları, sebze adları ve gün adlarından sonra şimdi de renk adlarının etimolojisi incelenmiş. Belki de hayvan adları vardır sırada. (Yoksa yazıldı da ben mi göremedim.)
Geçenlerde öğrendiğim ilginç bir bilgiyle belki birilerine ışık yakmış olurum.
Köpek sözcüğü; şişmek, kabarmak anlamında kullanılan (eski Türkçedeki) köp- fiilinden geliyormuş. Dolayısıyla köpürmek ve köpük sözcükleri de aynı kökten türeme. Ne ilgisi var diyerek acele etmeyin, Nişanyan'dan öğrendiğimize göre köpek sözcüğü -şişmek, kabarmak ile iri sözcüğünün arasında kurulabilecek ilişkiden olmalı- 14. yüzyılda "iri bir tür köpek cinsi" anlamında kullanılıyormuş. İlerleyen zamanlarda da "it"in yerini tutar olmuş.
Hiç aklıma gelmemişti.''Mavi'' çok anlamlı bir bayan ismi olma özelliği taşıyor aslında.Ama pek tercih edilmemiş.
İç Anadolu'da ''Maviş''olarak bayan ismi duymuştum ama ''Mavi''daha güzel ..
Çok ilginç geldi.Araştırma için teşekkürler sevgili Kabak Meltemi..
seyyahbusra, evet o kadar çok kelime var ki kullandığımız, birçoğunun Arapça ve Farsça olması geçmişin izleri olsa gerek.
ALper ER, bu bilginin anlam veremediğin bir şeyi çözmesine sevindim. :)
İsimsiz, "köpek"i okumuştum ama ilgi alanıma giren "kedi"yi yazmıştım. :)
"İsimsiz"ler farkında mısınız hepiniz aynı isimdesiniz ve bu ne ironik...
Kasımpatı, bence de "Mavi" güzel ama dediğin gibi kullanılmamış bir isim... İlgin için ben teşekkür ederim.
Ergün Penbe'nin neden Pembe değil de Penbe olduğunu da ben; Pembe yazmak isterken yanlışlıkla Penbe yazan memurun bir hatası olarak düşünürdüm =) Ayrıca benim adım da farsçada kirpik anlamına gelen müje kelimesinin çoğulu: Müjgan
Ergün Penbe'nin soyadı hakkındaki tahmininiz doğru olabilir aslında. Adınızın anlamını da sayenizde öğrenmiş olduk...
Yorum Gönder
Eğer blogunuz/siteniz yoksa aşağıdaki listeden Adı/Url kısmını seçerek sadece adınızı yazarak yorum bırakabilirsiniz.
Yorumunuz için şimdiden teşekkürler...