Bloğumda emeği geçen ve yardımlarını benden hiçbir zaman esirgemeyen çok sevdiğim Bendeniz ablayla yazışırken, aklımdan ona bir jestte bulunmalıyım diye geçirdim ve isminin etimolojisini yazmaya karar verdim.
Bu sözcüğün ne "Ben" adılıyla, ne de "Deniz"le bir ilgisi vardır; ancak sondaki "-Niz" eki Türkçe'dir. "Bende", Farsça'da, "Kul, tutsak" demektir. Yani kişi kendini sunarken - eski dönemlerin aşırı nezaketiyle -, "Ben kulunuz X kişi," diye sunar; bu da öyle konuşmalarla geçmişten günümüze gelmiş.
"Bende" Divan edebiyatında “Kul, çâker, gulâm, esîr” gibi kelimelerle ifade edilir. Divan edebiyatında sevgili padişah; âşık ise onun kulu ve kölesidir. Âşık ona ulaşmak için her türlü ezâ ve cefâya razıdır.
Tasavvuf edebiyatında da böyle bir sembolik anlayışın hüküm sürdüğü görülür; mutasavvıf şairler kendilerini Allah'ın kölesi gibi görürler ve Allah'a ulaşmak için nefislerini tasavvuf yolunda yok ederler.
Bende kelimesi, günümüzde “Bendeniz’’ kelimesiyle varlığını sürdürmekte; fakat çoğu kişi bu kelimenin kökünün hâlâ “Bende” (köle) olduğunu bilmemektedir.
Bendeniz Kelimesinin Etimolojisi
Yazan
karazade
23 Haziran 2008 Pazartesi
Kategoriler Farscadan Gecen Kelimeler
27 yorum:
Bizim edebiyatımızda ne hazineler gizliymiş. Ben (pardon bendeniz), bu kelimeyi sadece "ben" deme egosu taşımamak için kullandığımızı sanıyordum. Fakat gerçek çok daha nazik ve mütevazı imiş.
Kesinlikle katılıyorum Süleyman Bey,ayrıca ben de öyle zannediyordum, tâ ki üniversitede Divan edebiyatı görene dek.
Güzel konuya parmak başmışsın Karazadem. Köleniz size duacı...
Canım benim,çok teşekkür ederim öncelikle,blog listemde görünce nasıl gülümsedim,hemen geldim:))
Kulunuz anlamında olduğunu bilmiyordum ama,bir eski dilde sunuş olduğunu biliyordum.
Benim kullanım öyküme gelince,blogumu ilk açtığım zaman,kendimi,kızımı ve hatta diğer şahısları isimnleriyle yazmak istemedim.Aslında çok güzel lakap ve takma isimler bulmama rağmen,kendimden bahsederken en uygun bendeniz.... diye söze başladığımı gördüm yazı içinde.
Daha sonra profil adıma yazmaya karar verdim."deniz" benim için çok önemli olmazsa olmaz bir unsur.Ve en sevdiğim söz:'' evet, kirli bir ırmaktır insan. kirli bir ırmağı içine alması ve bozulmadan kalması için deniz olmalı kişi ''
Ama bazı yerlerinde blogumun belirttim,ismim değil deniz:))
Çok çok teşekkür ederim çok naziksin.Bu yazıyı ben de almak isterim bir sonraki postta izniniz olursa..
sevgiler
ne kadar anlamlı ve iasbetli bir seçim yapmışım gördüm bir kere daha.peki NURTANESİ ve SİMGE nin etimolojisi mümkün olur mu?
(simge nin müthiş bir öyküsü var benim bildiğim ben de onu paylaşıcam:))
Beğendiğine sevindim Bendeniz ablacığım. "Kirli bir ırmaktır insan. Kirli bir ırmağı içine alması ve bozulmadan kalması için deniz olmalı kişi." Çok hoş bir söz. Kime ait acaba? Bütün yazılarınızı okuyamadım Bendeniz ablacığım, ondan görmemişimdir herhalde... "Nurtanesi", ışık taneleri demektir. "Nurtanesi"nin etimolojisini bulmak benim için zor olacak, çünkü Farsça veya Arapça bir kelimeydi sanırım.Özellikle "simge"nin etimolojisini ve hikayesini merak ettim, öncelikle onun etimolojisini araştırıp yazmaya çalışacağım. Bu arada simge ismi sizin için ne ifade ediyor, yani sizin için önemli birinin ismi mi?
Bu kadar detaylı bilmiyorduk aydınlatman için teşekkürler recep hilmi.
Teşekkürler Karazâde'ye sevgili Aymen. Blogta şu an 4 tane yazar var. İkisi aktif, ikisi pasif...
Karazade,Simge nin benim için anlamı çok büyük ve sen yazınca anlatıcam bunu:))benim bildiğim manasını ve doğuşunu da..
çok teşekkür ederim sağolun Recep canım sana da bu güzel siteyi yarattığın ve arkadaşlarına fırsat verdiğin için tekrar teşekkürler.
Asıl ben teşekkür ederim sizlere...
Bendeniz abla, en kısa zamanda yazacağım... Bu ismin senin için önemi olguğunun farkındayım, hikayesini okumak istiyorum.
Evet, Recep'e ben de çok teşekkür ediyorum,anlayışı için.:)
Eyvallah..
4 haziran'da Recep H.T.'nin "Yazım Yalnışı Yapılan Kelimeler" yazısına yaptığım yorumda demiştim "Bendeniz" kelimesiyle ilgili bir yazı yazacağımı :)
Ancak ne demişler; "Erken kalkan yol alır!" :(
Siz benden önce yazdınız. Kısmen içeriyor aradığım yazıları..
Sağlıcakla...
Ben de diyorum nereden hatırlıyorum bu "bendeniz" kelimesini. Meğer o yazımızda geçmiş :)
Benim yazacağım "bendeniz" yazısı biraz daha tasavvuf yönüyle ilgiliydi. Hatta geçen hafta Ankara'ya gittiğimde Yavuz Bülen Bakiler'in Sözün Doğrusu 1-2 kitaplarını da almıştım sırf bu yazı için ama neyse artık :))
Bilmem blogunuza eklediniz mi ama "iki dirhem bir çekirdek" deyiminin kaynağını de o kitapta okumuştum diye hatırlıyorum. Eğer blogunuzda yoksa bunu da eklemenizi tavsiye edebilirim mesela :)
Yoksa ben bunları bir başka kitapta mı okumuştum acaba!?! Neyse..
"Bendeniz" kelimesini araştırıp, donanım sahibi olduğunuzu ve bu kelimeyle ilgili bir yazı yazacağınızı bilseydim, herhalde geri adım atardım. :)Kısmet diyelim...
Tamamen farkı iki mana sözkonusu ve neden bu kadar üzülüp yazıcaktım da vazgeçtim,oynamıyorum o zaman tavrı takındığınızı anlayamadım:)
Lütfen yazın ki biz de diğer anlamını ve ifade ettiği şeyleri öğrenelim.
Sizden önce bin kişide yazsa unutmayın her yazarın okuyucu kitlesi farklıdır..
sevgiyle çocuklar..
Bu arada dün gece yorum kabul etmedi blogger,karazade,
evet, kirli bir ırmaktır insan. kirli bir ırmağı içine alması ve bozulmadan kalması için deniz olmalı kişi...
"nietzsche" ye ait canım:))
Felsefeyi pek sevmem ve ilgi alanımın dışındadır, fakat bu söze bayıldım. :)
1983'ten Beri Hergün;
Blogumuzda yazmak ister misiniz? Böylelikle yazar kadromuz daha da güçlenir...
Bu cidden şaşırtıcıymış, ben bu kelimede hep "ben" kelimesinin bildiğimiz anlamıyla kullanıldığını fakat "deniz" kelimesinin bildiğimizden daha farklı anlamlar içerdiğini düşünürdüm. Üzerinde pek bu kadar kafa yormamıştım gerçi ama öyle olabileceğini umuyordum yani. Şaşırtıcıymış.
Sevgili Cevval Portakal,
Ben de senin gibi düşünüyordum; bu, Türkçenin bize oynadığı oyunlardan biri olsa gerek...:)
waaaww ne guzel bir kelime imis..bendeniz bundan sonra bu kelimeyi kullanacak ;)
Benim de sevdiğim isimlerden biri. Bendeniz, zatıaliniz gibi de bir anlam taşıyor. Teşekkürler.
Ben de teşekkür ederim sevgili okurlarım... Faydalı olduysam, ne mutlu bana.
Bendeniz de size hizmet etmekten gurur duyar...
Şey olabilir mi bende-niz derken köle-niz ?
Öyle zaten sevgili Furkan...
Yorum Gönder
Eğer blogunuz/siteniz yoksa aşağıdaki listeden Adı/Url kısmını seçerek sadece adınızı yazarak yorum bırakabilirsiniz.
Yorumunuz için şimdiden teşekkürler...